logo_UE_rgb-3

Rozmowy ze Świadkami

Od wielu lat Muzeum sukcesywnie rozwija projekty rozmów ze świadkami historii: Polakamii Żydami, Ocalałymi z Holokaustu i ich potomkami. Powstają również rozmowy z historykami i działaczami społecznym.
Ewa Heller-Ekblad w Szpitalu Bersohnów i Baumanów

Zapraszamy do obejrzenia niezwykłej rozmowy z Ewą Heller-Ekblad, wnuczką Anny Braude-Hellerowej, przeprowadzoną podczas jej wizyty w dawnym Szpitalu im. Bersohnów i Baumanów. [DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ]

„Ach, to nie człowiek, Żyd”. Wanda Albińska opowiada o dzieciństwie w getcie warszawskim

Wanda Albińska (ur. 1936) jest córką dr. Haliny Szenicer-Rotstein (z d. Kon), lekarki z getta warszawskiego. Halina Szenicer-Rotstein studia medyczne ukończyła w 1931 roku. Po przeprowadzce z Kutna do Warszawy w styczniu 1940 roku zaczęła pracę w Szpitalu dla Starozakonnych na Czystem, który w 1941 roku został przekształcony przez władze okupacyjne na Szpital Zakaźny „Czyste” i przeniesiony do getta. Była matką czterech małych dzieci, które w getcie zamieszkały z nią w piwnicy budynku szpitalnego. W czasie tzw. Wielkiej Akcji i deportacji z getta warszawskiego do obozu zagłady Treblinka II Halina Rotstein z pomocą polskich lekarzy umieściła swoje dzieci po tzw. stronie aryjskie. Sama pozostała w getcie z pacjentami żydowskich szpitali. Została deportowana z getta 12 września 1942 roku. Dr Adolf Polisiuk wspominał, że “dobrowolnie weszła z chorymi do wagonu, pojmując w ten sposób spełnienie swojego obowiązku. Dla wielu był ten czyn nienormalny, tak silną była przecież chęć uratowania się, ale jednak tak wzruszający w swoim bohaterstwie”. Tego dnia z getta warszawskiego deportowano 900 pacjentów, 50 lekarzy i inny personel medyczny.

„Maluję, żeby zapomnieć”. Wywiad z Avivą Blum-Wachs || Interview with Aviva Blum-Wachs

Zapraszamy do obejrzenia wywiadu z Avivą Blum-Wachs – izraelską malarką, tworzącą przede wszystkim w nurcie abstrakcyjnym. Aviva Blum-Wachs jest Ocalałą z getta warszawskiego, córką Luby Blum-Bielickiej, dyrektorski Żydowskiej Szkoły Pielęgniarstwa przy ul. Mariańskiej 1, oraz Abraszy Bluma, jednego z kierowników partii Bund w getcie, członka ŻOB-u, uczestnika powstania w getcie warszawskim. Wystawę Avivy Blum-Wachs „A jednak życie”, przygotowaną wspólnie z artystą Wojciechem Cieśniewskim, można zwiedzać do 23 sierpnia w Płocku. Wywiad przeprowadziły Hanna Wróblewska, zastępczyni dyrektora MGW, oraz Masza Makarowa z Działu Edukacji MGW z udziałem artysty Wojciecha Cieśniewskiego.

„Wiadomo, że być polskim Żydem to już dwa nieszczęścia”. Opowieść Marii Borkowskiej

Maria Borkowska-Flisek (ur. 1933) pochodzi z rodziny, która kiedyś mieszkała przy warszawskich Nowolipkach i Krochmalnej. Jej babcia – Ewa Borkowska – handlowała jajkami. Była matką sześciu synów i jednej córki. Jeden z synów – Ignacy Borkowski – był znanym chirurgiem w Szpitalu Starozakonnych na Czystem. W getcie warszawskim pracował przy ul. Leszno 1 – tam przeniesiono oddziały chirurgiczne. Prawie wszyscy członkowie rodziny Pani Marii zginęli w Zagładzie. Ona wraz z rodzicami znalazła się we Lwowie. Stamtąd rodzina została wywieziona przez NKWD w głąb ZSRR – najpierw znaleźli się w Marijskiej Republice Autonomicznej, a następnie – w obwodzie kujbyszewskim (dziś – obwód samarski). Jej ojciec – Stanisław Borkowski – został mianowany dyrektorem Domu Inwalidów i Sierot Polskich. W 1943 był aresztowany, a następnie skazany na 10 lat łagrów. Wiadomość o jego śmierci Pani Maria otrzymała wiele lat później, gdy już mieszkała w Gdańsku i starała się odnaleźć informacje o losach ojca.

Armia Krakowa wobec tragedii polskich Żydów

Zapraszamy na cykl wywiadów filmowych, które zostały zrealizowane w ramach Programu Wieloletniego „Niepodległa” na lata 2017-2022, przy współpracy ze Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej. Swoimi wspomnieniami z czasu okupacji, jak i lat poprzedzających wojnę, podzielili się działacze ruchu oporu: żołnierze podziemia i harcerze, a także osoby Ocalałe z Zagłady.

Projekt sfinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. [WIĘCEJ]

  1. Tadeusz Filipkowski
  2. Janina Rożecka
  3. Barbara Marlow
  4. Sławomir Pocztarski
  5. Wacław (Izaak) Kornblum
  6. Teresa Antonietta Frącek
  7. Witold Kruczek Abuładze
  8. Janina Garbień
  9. Larissa Cain
  10. Teresa Stanek
  11. Stefan Laube
  12. Halina Rogozińska
  13. Katarzyna Meloch
  14. Elżbieta Borowiak
  15. Zbiegniew Daab
  16. Stanisława Kociełowicz
  17. Jerzy Mindziukiewicz
  18. Michał Bauer
  19. Elżbieta Brzuska
  20. Eugeniusz Tyrajski
  21. Antoni Łapiński
  22. Ryszard Pająk
  23. Daniela Ogińska
  24. Jerzy Żelaśkiewicz
  25. Zbigniew Galperyn
  26. Tadeusz Belerski
  27. Marian Kalwary
  28. Andrzej Szamotulski
  29. Wojciech Topiński
  30. dr Adam Puławski

Przesłanie

Z wywiadów zarejestrowanych w ramach projektu „AK wobec tragedii polskich Żydów”, wybrane zostały fragmenty dotyczące powstania i funkcjonowania warszawskiego getta – od momentu jego utworzenia do tragicznego końca, oraz wypowiedzi mówiące o przedwojennej, żydowsko-polskiej Warszawie.

Przesłanie to główna myśl zawarta w poszczególnych  wypowiedziach – każdy z nas może znaleźć ją w innym fragmencie prezentowanych wspomnień.

  1. Wojna będzie
  2. Getto nie powstało z dnia na dzień
  3. I było coraz więcej i więcej ludzi
  4. Dzieci umierały na ulicy
  5. Tej nocy było zdecydowane, że ja muszę wyjść z getta
  6. Słowo Umschlagplatz było na ustach wszystkich
  7. Ten dym to się widziało z wielu kilometrów poza Warszawą
  8. To nie była rodzina tradycyjna
  9. Ze szkoły pamiętam
  10. Były różne sklepiki, stragany, wózki

Obraz społeczności żydowskiej w oczach sąsiadów

Swoimi wspomnieniami podzielili się mieszkańcy Warszawy, Łodzi, Wilna, Nowogródka, Oświęcimia, Mińska Mazowieckiego, Tykocina i Bliżyna. Opowiedzieli o swoich żydowskich sąsiadach, o wydarzeniach ze wspólnej – a od pewnego momentu już osobnej historii, które zostały w ich pamięci.